Tarot 15. yüzyıl İtalya'sında bir kart oyunu olarak doğdu, rüya tabirinin izleri Mezopotamya'ya, bakla falınınki Orta Asya'ya uzanır. BakFal'daki fal ve hesaplama türlerinin kökenini, ortaya çıktığı dönemi ve geleneksel olarak nasıl bakıldığını kaynaklarıyla bir arada oku.
Fal türleri karşılaştırma tablosu
Her satır, o fal türünün kendi sayfasındaki kaynaklı tarihçe bölümünün kısa özetidir. Ayrıntı ve kaynaklar için fal türünün adına tıkla.
Yazılı izi en eski olanlar rüya tabiri ve astrolojidir: Mezopotamya'da rüya kitapları yazıldı, burçlar MÖ 5. yüzyılda Babil'de on iki eşit bölüme ayrıldı. Doğum anına dayanan yükselen burç ve horoskop Helenistik Mısır'da gelişti. Zarla ya da aşık kemiğiyle cevap arama Antik Yunan ve Roma'da biliniyordu; en zengin izleri güney Anadolu'daki 2. yüzyıl yazıtlarıdır.
Bugün en çok bilinen fal türlerinin bir kısmı sanıldığından gençtir. Tarot 1430'larda bir oyun olarak doğdu ve ancak 18. yüzyılda fala dönüştü. Kahve falının, kahvenin 16. yüzyılda İstanbul'a gelmesinden sonra ortaya çıktığı düşünülür. Katina destesi 2002 tarihli bir Yunan romanından doğup 2004'te basıldı, melek sayıları 2005'te yayımlanan bir kitapla yaygınlaştı; bugünkü rün falı yöntemi de 1982 tarihli bir kitaba dayanır.
Fincan falları
Telve ya da yaprakların fincanda bıraktığı şekiller okunur.
TDV İslam Ansiklopedisi'nin "Fal" maddesi, Türkler arasında yaygın fal türleri olarak suya ve aynaya bakmayı; kurşun, köz ve tütsüyü; kürek kemiği, kahve ve bakla fallarını sayar. BakFal'da aracı olmayan bu türleri kısaca şöyle anlatabiliriz:
Kürek kemiği falı
Koyun ya da keçinin kürek kemiğine bakılarak yapılır. Orta Asya Türkleri, Moğollar, Araplar, Yunanlılar, Romalılar ve bazı Balkan halklarında bilinir; Türkler arasında İslamiyet'ten önce de vardı ve Anadolu'nun hayvancılıkla geçinen bazı yörelerinde bugün de uygulanır.
Su ve ayna falı
Suya ya da aynaya bakarak imge aramaya dayanır. Şamanların kayıp kişilerden haber almak için ayna kullandığı aktarılır; kristal küre falının yakın akrabasıdır.
Kurşun, köz ve tütsü
Eritilmiş kurşunun suya dökülünce aldığı şekle, közün ya da tütsü dumanının görünüşüne bakılır. Kurşun dökme halk arasında daha çok nazarla ilişkilendirilir.
Remil
Arapçada "kum" anlamına gelen remil, çizgi ve noktalardan şekiller çıkarılan bir fal türüdür; İslam dünyasında bu adla bilinir.
Kitap falı
Bir kitabın rastgele açılan sayfasından anlam çıkarmaya dayanır; İslam dünyasında bilinen fal türleri arasında anılır.
En bilinen fal çeşitleri kahve falı, tarot, el falı, rüya tabiri, iskambil ve katina falı, çay falı, zar falı, bakla falı, rune falı ve kristal küredir. Burç, yükselen burç, yıldızname ve Çin burcu astroloji ve takvim geleneğinden; numeroloji ve melek sayıları sayılardan gelir. Türk kültüründe ayrıca kürek kemiği, kurşun dökme, su ve ayna falı bilinir.
En eski fal türü hangisi?
Yazılı kaydı en eski olanlar rüya tabiri ve astrolojidir. Mezopotamya'da Akadca rüya kitapları, Mısır'da yaklaşık MÖ 1220'den kalma bir rüya kitabı bilinir; on iki burçlu zodyak ise MÖ 5. yüzyılda Babil'de oluştu.
Türk kültürüne ait fal türleri hangileri?
TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre suya ve aynaya bakma, kurşun, köz ve tütsü, kürek kemiği, kahve ve bakla falları Türkler arasında yaygın fal türlerindendir. Osmanlı'daki yıldızname kitapları ve On İki Hayvanlı Türk Takvimi de bu kültürün parçasıdır.
En yeni fal türleri hangileri?
Melek sayıları 2005'te ABD'de yayımlanan bir kitapla yaygınlaştı; katina destesi 2002 tarihli bir Yunan romanından doğdu ve 2004'te basıldı. Bugünkü rün falı yöntemi 1982 tarihli bir kitaba, modern numeroloji ise 1904–05'te ABD'de yayımlanan kitaplara dayanır.
Fal geleceği gösterir mi?
Hayır. Fal türleri kültürel birer gelenektir ve bu sayfa onların tarihini anlatır. Hiçbir fal yöntemi geleceğe dair bilgi vermez; BakFal'daki yorumlar eğlence ve öz değerlendirme içindir.
Bu sayfa fal türlerinin kültürel tarihini anlatır; hiçbir fal yöntemi geleceği bildirmez. BakFal'daki yorumlar eğlence ve öz değerlendirme içindir.
bakfal